منو
نمایش محتوا

دستگاه تصفیه هوا چیست و چگونه کار میکند؟ بررسی مزایا و معایب

آلودگی هوا یکی از بزرگ ترین مشکلات انسان عصر حاضر است. تصور اکثر ما از آلودگی هوا به آلودگی هوای بیرون از منزل بر می گردد؛ این درحالی است که آلودگی هوای داخل منزل به مراتب از آلودگی هوای بیرون زیان بارتر است. بر اساس تحقیقات، آلودگی هوای داخل منزل یکی از ۵ آسیب محیطی است که انسان را تهدید می کند و سلامتی او را به خطر می اندازد. معمولاً بهترین راه برای مقابله با این خطر کنترل و یا از بین بردن منابع آلاینده است.

این کار معمولاً از طریق تهویه ی خانه و تعویض آن با هوای باز صورت می گیرد. اما استفاده از روش تهویه برای مناطقی که هوای بیرون نیز آلوده است، روش مناسبی محسوب نمی شود. به همین خاطر در شهرهای بزرگ استفاده از دستگاه تصفیه هوا خانگی برای پاک سازی هوای داخل منزل پیشنهاد می شود. در این مقاله از طوطی کالا قصد داریم نکاتی را درباره ی دستگاه تصفیه هوا خانگی توضیح دهیم.

دستگاه تصفیه هوا چیست؟

دستگاه تصفیه هوا، دستگاهی است که با استفاده از فیلترهای مختلف، آلاینده های موجود در هوا را از بین می برد و هوای محیط را تمیز می کند. دستگاه های تصفیه هوا در اندازه های مختلف، تولید و روانه بازار می شوند. از مدل گردنی برای مصرف شخصی و تصفیه هوای داخل خودرو گرفته تا دستگاه های بزرگ برای مصارف خانگی و صنعتی، همگی تحت نام تصفیه هوا تولید می شوند.

این دستگاه ها همان طور که از نام آن ها مشخص است، تنها می توانند هوا را در یک فضای بسته مانند اتاق، پالایش کنند تا هوای محیط از مواد حساسیت زا، برخی میکروب ها، گرد و غبار، پرز فرش، مبل و موی حیوانات پاکیزه شود. دستگاه های تصفیه هوا، کارایی و بازده متفاوتی دارند که از ۳۰ تا ۹۹.۹۹ درصد تفاوت می کند.

دستگاه تصفیه هوا چیست

ضرورت استفاده از دستگاه تصفیه هوا

آیا می دانید روزانه بیش از دو قاشق ذرات آلوده موجود در هوا را تنفس می کنیم؟ تنفس یک کودک در هوای آلوده، معادل 4 نخ سیگار می باشد. آیا می دانید ریزترین این ذرات آلوده، خطرناک ترین، آن ها نیز می باشند؟ دانشمندان و متخصصان تنفسی بر این باورند که استفاده از دستگاه های تصفیه هوا برای کلیه کسانی که در مناطق و شهرهای آلوده مانند تهران زندگی می کنند، ضرورت دارد و همچنین برای کودکان، نوجوانان، افراد مسن، بیماران قلبی و بانوانی که باردار هستند، استفاده از دستگاه های تصفیه هوا بسیار سودمند است.

طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت، هوای محیط های بسته، می تواند تا 5 برابر آلوده تر از محیط های خارجی باشد. با توجه به اینکه انسان حدود 90 % عمر خود را در فضای بسته سپری می کند، اهمیت استفاده از هوای پاکیزه دو چندان می شود.

تاثیر آلودگی هوا بر بدن انسان

بسیاری از بیماری های رایج که حتی در مواردی باعث مرگ زودرس انسان ها می شود ناشی از استنشاق هوای آلوده است. طبق آمار های جهانی سالانه حدود 4.500.000 نفر بر اثر آلودگی هوا، جان خود را از دست می دهند که در ایران نیز میزان این آمار بالا می باشد و تنها در شهر تهران سالانه حدود 5000 نفر جان خود را بر اثر بیماری های ناشی از آلودگی هوا از دست می دهند. تصویر زیر آماری است که در سال 1395 توسط منبع خبری ایرنا منتشر شده است.

چگونه دستگاه تصفیه هوا کار میکند

از بیماری های ناشی از استنشاق هوای آلوده می توان آسم، فشار خون، آلرژی، تنگی نفس و حملات قلبی، مغزی و انواع سرطان ها و غیره را نام برد، همچنین چشم ها جزء اندام های حساس بدن می باشند که در تماس مستقیم با ذرات آلاینده دچار سوزش و آبریزش می شوند. سرب موجود در هوا نیز از عوامل بروز بیماری های پوستی نظیر حساسیت و اگزما است.

بیماری های فوق ارتباط مستقیم با آلودگی و آلاینده های موجود در هوا دارند، این آلاینده ها شامل انواع گاز های سمی همچون منو اکسید کربن، سرب، دی اکسید گوگرد، اکسید نیتروژن، ذرات جامد معلق، مواد آلی، هیدروکربن ها و غیره می باشند. تصور بعضی از افراد، این است که با در خانه ماندن دیگر آلودگی هوا ما را تهدید نمی کند که این یک تصور اشتباه است. کنترل هوای بیرون برای ما غیر ممکن است، ولی توجه به این نکته ضروری است که انسان ها حدود 80 درصد زمان خود را در محیط های بسته می گذرانند، در نتیجه می توانیم هوای محیط بسته را کنترل کنیم.

دستگاه تصفیه هوا چگونه کار می کند؟

همان طور که اشاره شد دستگاه تصفیه هوا خانگی از فیلترهایی تشکیل شده که آلاینده های هوا را از آن جدا کرده و از این طریق سبب پاک سازی هوای داخل منزل می شوند. دستگاه تصفیه هوا به وسیله ی فن، هوای داخل منزل را چند بار از فیلترهای خود عبور داده و در این فرآیند آلاینده ها جذب فیلترها می شوند. فیلترهایی که در این دستگاه استفاده می شوند معمولاً از نوع فیلترهای کربن و فیلترهای هپا هستند. فیلترهای کربن فعال خاصیت جذب بالایی دارند و تمام آلاینده های شیمیایی هوا را از جمله دود، مواد شیمیایی، باکتری ها و میکروب ها را به خود جذب می کنند.

نحوه عملکرد دستگاه تصفیه هوا

از فیلتر هپا برای از بین بردن ذرات معلق موجود در هوا مانند گرد و غبار که اندازه ی بزرگتری دارند، استفاده می شود. این فیلترها از جنس الیاف بوده و شبکه های بسیار ریزی دارند. دستگاه تصفیه هوا خانگی در مدل های مختلفی ساخته شده و در بازار وجود دارد. برخی از مدل ها قادرند اشعه ی ماورای بنفش موجود در هوا را از بین ببرند و برخی دیگر از مدل ها نیز با تولید یون های منفی، هوا را یونیزه می کنند. در این فرآیند ذرات گرد و غبار موجود در هوا با این یون ها واکنش نشان داده و جذب آن ها می شوند؛ در نتیجه وزن آن ها زیادتر شده و به زمین می افتند. برخی دیگر از دستگاه ها نیز قادرند ترکیبات مثبتی را به او اضافه کنند تا تنفس آن ها بر سلامت انسان تأثیرگذار باشد.

در محیط خانه و بیرون چه آلودگی هایی وجود دارد؟

در محیط خانه علاوه بر آلاینده های موجود در هوا، پرز فرش، بوی غذا، پرهای ریز پرنده ی خانگی، بوی رنگ، دود سیگار و گرد و خاک نیز می توانند وجود داشته باشند که هر کدام از آن ها امکان بروز مشکلاتی مانند آسم و آلرژی و میگرن را افزایش می دهند.

بخش عمده ای از آلودگی هوا در ایران توسط وسایل نقلیه مانند خودرو ها تولید می شود که در شهر تهران تا 70 درصد این آلودگی سهم آن ها می باشد، باقی مانده این آلودگی ها نیز نتیجه فعالیت نیروگاه ها، صنایع، و مراکز تجاری، اداری و مسکونی می باشد. آلاینده هایی که نقش به سزایی در آلودگی هوا دارند، عبارتند از ذرات معلق کمتر از 2.5 میکرون، گاز co2، دی اکسید کربن و غیره، که این آلاینده ها می توانند موجب افزایش عفونت های ریوی شوند. برای تصفیه هوای اماکن مسقف با کاربری خانگی، اداری، بیمارستانی و غیره می توان از دستگاه های تصفیه هوا استفاده کرد.

دستگاه تصفیه هوا چه مزیت هایی دارد؟

عملکرد دستگاه تصفیه هوا خانگی صرفاً به از بین بردن گرد و غبار محدود نمی شود؛ فضای داخل منزل همواره در معرض میکروب های مختلفی قرار دارد که این میکروب ها می توانند از چربی های حاصل از دود غذاها در آشپزخانه، مواد حساسیت زا در اثر وجود حیوانات خانگی، انواع قارچ ها و... به وجود بیایند. همچنین رطوبت حمام و هوای داخل سرویس بهداشتی می توانند منجر به رشد قارچ ها و میکروب هایی شوند که برای سلامتی انسان مضر است.

آلودگی هایی که از بیرون در لباس ها و... و بدن ما جای گرفته اند و به داخل منزل انتقال داده می شوند نیز یکی دیگر مواردی هستند که فضای داخل منزل را آلوده می کنند. این موارد همگی می توانند آلرژی زا باشند و در برخی مواقع باعث بیماری های جدی شوند. پاکیزگی هوا برای کودکان و سالمندان بیشتر از افراد عادی اهمیت دارد؛ به همین دلیل در خانه هایی که این دسته از افراد حضور دارند استفاده از دستگاه تصفیه هوا می تواند باعث بهبود تنفس شود. این امر خود باعث سلامت روانی، کاهش فشارها و استرس ها می شود و خوابی راحت را برای افراد به ارمغان می آورد.

همچنین برخی از دستگاه های الکترونیکی به دلیل ذرات معلق در هوا پس از مدتی دچار غبار گرفتگی می شوند و این غبار ممکن است به برخی از قطعات بسیار حساس آن ها آسیب برساند. همه ی ما بارها مشاهده کرده ایم که قطعات کامپیوتر، جاهایی مانند پشت مانیتور، پشت کیس همگی پر از گرد و خاک شده اند. این آلودگی ها پس از مدتی منجر به اختلال در عملکرد کامپیوتر و آسیب رسیدن به قطعاتی مانند تراشه های الکتریکی، خازن ها، ترانزیستورها و... می شوند. این اختلال گاه حتی می تواند باعث سوختن قطعاتی مانند هارد و مادربرد می شود. تصفیه هوا خانگی از طریق از بین بردن ذرات معلق موجود در هوا تمام این آلودگی ها را برطرف می کند و هزینه های نگهداری از وسایل را کاهش می دهد.

تصفیه هوا

به طور خلاصه دستگاه تصفیه هوا مزیت های زیر را دارد:

  • حفاظت از کودکان، سالمندان و افراد دارای بیماری های زمینه ای
  • تأثیر مثبت بر سیستم عصبی و خلق و خو زیرا دستگاه های تصفیه هوای خانگی منجر به کاهش خشونت در افراد می شوند.
  • کاهش عوامل استرس زا
  • کاهش عوامل ایجاد کننده حملات تنفسی و آسم از جمله مزایاس مهم دستگاه تصفیه کننده هوا می باشد.
  • از بین برنده عوامل آلرژی زا، از قبیل گرد و غبار و پرز فرش و پر حیوانات
  • نابود کننده دود سیگار و کاهش ابتلا یه بیماری های ریوی
  • دستگاه تصفیه کننده هوا موجب کاهش ذرات آز بست موجود در هوا می شود.
  • دستگاه تصفیه کننده هوا از بین برنده گاز رادون موجود در هوا که منجر به کاهش ابتلا به سرطان خون می شود، است.
  • بر طرف کننده آلودگی های خطرناک در محیط هایی همچون بیمارستان ها
  • دستگاه تصفیه کننده هوا برای کرونا از موارد موثر در کنار دیگر راه های پیشگیری از این بیماری می باشد، زیرا فیلتر هپای موجود در دستگاه های تصفیه هوا، در بیرون کشیدن و حذف ذرات تا قطر 0.01 مکیرون موثر است. ویروس کرونا در انتهای پایین ترین سطح فیلتر هپا قرار دارد، بدین معنا که شاید با یک بار تصفیه 100درصد این ذرات جذب نشوند، اما با چندین بار عبور هوا از فیلتر هپا، در یک بازه زمانی مشخص، می تواند تا 97.99 درصد این ویروس را از بین ببرد.

آیا دستگاه تصفیه هوا عوارض دارد؟

جواب این سوال، به نوع فیلتر دستگاه تصفیه هوا بستگی دارد. همانطور که توضیح داده شد، فیلترهایی که ماده جدیدی به محیط وارد می کنند، می توانند خطراتی را برای سلامتی ما ایجاد کنند. درباره عملکرد دستگاه های یون ساز، لامپ UV و دستگاه های فوتوکاتالیستی، تردیدهای زیادی وجود دارد.

اما سال های زیادی است که برندهای معروف و پرآوازه از فیلترهای هپا و کربن اکتیو برای تصفیه هوا استفاده می کنند. این نوع فیلترها هیچ ماده جدیدی را به محیط اضافه نمی کنند. بنابراین به نظر نمی رسد عوارض خاصی را برای سلامتی شما به همراه داشته باشند. این فیلترها می توانند در جذب ویروس ها هم به ما کمک کنند که اهمیت از بین بردن آن ها بسیار بیشتر از گذشته است.

انواع دستگاه تصفیه هوا

دستگاه های تصفیه هوا که توسط تکنولوژی فیلترینگ کار می کنند، دارای انواع گوناگونی می باشند که در ادامه به مهمترین آن ها اشاره شده است.

دستگاه تصفیه هوای رومیزی

دستگاه های تصفیه هوای رومیزی با وزن سبک در ابعاد کوچک و متوسط ارائه می شوند و به همین دلیل مناسب استفاده در محیط هایی با متراژ کم همچون اتاق خواب ها می باشند.دستگاه تصفیه کننده هوا رومیزی معمولاً دارای 3 مرحله فیلتراسون است.

دستگاه تصفیه هوای ایستاده

دستگاه های تصفیه هوای ایستاده سایز بزرگتری نسبت به نوع رومیزی دارند، در این دستگاه ها ممکن است از تعداد مراحل بیشتری فیلتراسیون استفاده شود.

دستگاه تصفیه هوا ایستاده

دستگاه تصفیه هوای همراه

دستگاه های تصفیه هوای همراه، دارای قابلیت حمل بر روی گردن می باشند و وزن آن ها بسیار سبک است. این دستگاه ها توسط فرآیند جذب یون ها عمل تصفیه هوا را انجام می دهند. دستگاه تصفیه کننده هوای همراه، مناسب برای استفاده افرادی است که در هوای آلوده مجبور به بیرون رفتن از منزل می باشند.

دستگاه تصفیه هوای اتومبیل

همان طور که از نام این دستگاه تصفیه کننده هوا مشخص است برای استفاده در اتومبیل طراحی شده است. برای فعالیت دستگاه تصفیه کننده هوا کافی است، آن را به فندک ماشین وصل کنید و یا در مواردی امکان استفاده از باطری قلمی هم در آن تعبیه شده است. دستگاه تصفیه کننده هوای اتومبیل، نباید در معرض تابش مستقیم آفتاب و یا حرارت قرار گیرد.

انواع فیلتراسیون دستگاه تصفیه هوا

فیلتراسیون هوا عمدتاً به دو شکل انجام می شود که شامل موارد زیر می باشد:

فیلتراسیون فعال

در فیلتراسیون فعال (Active)، فرایند با یونیزه کردن آلاینده ها انجام می شود. در این دستگاه ها نیاز به تعویض فیلتر نمی باشد، ولی نکته مهم این است که در فیلتراسیون فعال گاز ازن تولید می شود، که افزایش غلظت گاز ازن در محیط موجب گلو درد، درد قفسه سینه و سرفه می گردد.

فیلتراسیون غیر فعال

در فیلتراسیون غیر فعال (Passive)، با مکش هوا به درون دستگاه و عبور از فیلتر های مختلف، هوا تصفیه شده و از جهت مخالف دستگاه خارج می شود.

انواع فیلتر دستگاه تصفیه هوا

انواع فیلتر در دستگاه تصفیه هوا از نوع Passive

فرایند تصفیه در این دستگاه ها از نوع Passive است. به این معنا که در فرایند تصفیه هوا هیچ گونه ماده جدیدی به محیط اضافه نمی شود. بلکه هوای اتاق توسط فن به داخل دستگاه وارد می شود. سپس با گذشتن هوای ورودی از فیلترها و به دام اقتادن ذرات آلاینده، تصفیه هوا انجام می شود. در این نوع دستگاه ها معمولا از فیلترهای هپا و کربن اکتیو برای پاکسازی هوا استفاده می شود.

فیلتر اولیه، اولین دیوار دفاعی

اولین مرحله تصفیه در این نوع دستگاه ها، عبور ذرات آلاینده از یک فیلتر اولیه است. عمده ی ذراتی که در این مرحله جذب می شوند از نوع PM 10 هستند. به معنای دیگر، این فیلتر وظیفه جذب ذرات بسیار درشت مانند پرز و مو و گرد و غبار محیط را برعهده دارد. با جذب این نوع آلاینده ها به مراحل بعدی تصفیه نمی روند. این موضوع باعث می شود تا ظرفیت فیلترهای هپا و کربن اکتیو زودتر از موعد پر نشود و این فیلترها دوام بیشتری داشته باشند.

فیلتر هپا، مهم ترین فیلتر تصفیه هوا

فیلتر هپا جنس این فیلترها الیافی است. فیلترهپا قابیلت جذب ۹۹% آلاینده های محیط را دارند. ذراتی که این فیلتر جذب می کند شامل ویروس ها، باکتری ها و دیگر ذرات از این نوع نیز می شود. در واقع فیلتر هپا آلاینده هایی با اندازه بزرگتر از ۰.۳ میکرون را جذب می کند. در دستگاه های تصفیه هوا بسیار باکیفیت دنیا از جمله برند IQ air نیز از همین فیلترها برای تصفیه هوا استفاده می شود. در ایران نیز، برندهای متخصص تولیدکننده دستگاه های تصفیه هوا از جمله در برند نوجان و دستگاه تصفیه هوا نوجان N300 از فیلتر هپا استفاده می شود. این درحالی است که چشم انسان تنها ذرات بزرگ تر از ۱۰ میکرون را می بیند.

فیلتر کربن اکیتو، جاذب آلاینده های شیمیایی

داستان استفاده از کربن اکتیو به سال های ابتدایی قرن ۱۹ برمی گردد، زمانی که از این نوع فلیتر ها به عنوان ماده ای برای تصفیه آب استفاده می شد. پس از آن با آغاز جنگ جهانی دوم مشخص شد که کربن اکتیو در ماسک های سربازان برای حفاظت از آن ها می توان استفاده کرد. همچنین برای تصفیه آب و هوا. فیلتر کربن اکتیو به عنوان مکملی برای فیلتر هپا در این نوع از دستگاه تصفیه هوا استفاده می شود. وظیفه این نوع فیلترها جذب آلاینده های گازی و شیمیایی است. درست مانند فیلتر هپا، ذراتی که توسط این فیلتر جذب می شوند، به هیچ عنوان به هوا باز نمی گردند. ترکیب این دو فیلتر در کنار هم باعث می شود با دقت بسیار بالایی آلاینده های محیط جذب شده و کیفیت هوای خروجی از دستگاه بسیار بالا باشد.

فیلتر های دستگاه تصفیه هوا غیر فعال

فرق دستگاه تصفیه هوا و دستگاه تهویه هوا در چیست؟

شاید فکر کنید که عملکرد دستگاه تصفیه هوا خانگی همان تهویه است و تفاوت چندانی با آن ندارد؛ اگرچه عمل تهویه هوا نیز یکی از نقش های دستگاه تصفیه هوا خانگی محسوب می شود اما باید گفت که بین این دستگاه و دستگاه تهویه تفاوت های بسیاری وجود دارد. دستگاه تهویه صرفاً هوای داخل منزل را به بیرون از منزل هدایت می کند و هوای بیرون را به داخل انتقال می دهد؛ واضح است که این عمل به خودی خود به معنای پاک سازی هوا نیست.

زیرا دستگاه تهویه ، هوای بیرون را هر طور که باشد به داخل می آورد. به عنوان مثال اگر در هوای بیرون دود وجود داشته باشد تهویه همان هوای دودی را نیز به داخل خواهد آورد. این در حالی است که تصفیه هوا خانگی علاوه بر تهویه ی هوا آن را پاک سازی نیز می کند. این دستگاه فیلترهای مختلفی دارد که در فرآیند تصفیه هوا خانگی مرحله به مرحله آلودگی های هوا را برطرف می کنند. منظور از آلودگی هر چیزی غیر از هوای خالص است؛ مواردی مانند گرد و غبار، آلودگی های شیمیایی و یا حتی بوی غذا جزءِ آلاینده های هوا محسوب می شوند. بنابراین دستگاه تصفیه هوا مکانیزم بسیار پیچیده تری نسبت به تهویه دارد و از عملکرد مؤثرتری برخوردار است.

تفاوت دستگاه تصفیه هوا و اکسیژن ساز در چیست؟

یک دستگاه اکسیژن ساز، ترکیب شیمیایی هوا را تغییر می دهد. به بیان دیگر، هوا در حالت عادی دارای، 80 درصد نیتروژن و 20 درصد اکسیژن است و زمانی که این هوا با غلظت گفته شده وارد دستگه اکسیژن ساز می شود، تغییر کرده و میزان اکسیژن به حدود 90 درصد می رسد. این دستگاه ها برای مصارف پزشکی بیشترین کاربرد را دارد.

تاریخ به روز رسانی : 1401/07/12
نظرات ارسال نظر، پیشنهاد و تجربه شخصی شما درباره مطلب بالا
کلیه حقوق متعلق به وب سایت طوطی کالا است و کپی برداری با ذکر منبع مانعی ندارد